Vidéos
Dylan eta euskara
Transkripzioa
- Kaixo, ni Dylan naiz, Ingalaterrakoa naiz, 20 urte ditut, eta euskara ikasten ari naiz. Lehen topa edo izan zela orain dela 3 urte, gurasoekin eta anaiarekin Iparraldera joan ginenean eta saiatu nintzen pixkat euskara hizketan, atera zitzaidan « arratsalde on » eta erantzuna berehalakoan eman zidaten ni euskalduna banintz bezala eta horrek animo edo oso sentsazio ona eman zidan eta horrekin buruan urte batzuen buruan itzuli nintzen euskarara eta euskara ikasten hasi nintzen.
Hizkuntza guztiak ederrak direla, baina euskara batez ere. Herri txikian jendeak pentsatzen duela, ba ez duela merezi ikastea, baina nik ez dut uste txikitasun horrek inolako kalterik egiten duenik eta niri behintzat oso esperientzia ederra iruditu zait euskara ikastea
Trikuarena
Ariketak egin ondoren entzun edota irakurri Atxagaren ipuina:
Textua
I. zatia
Esnatu da trikua habi hosto lehorrez egindakoan,eta dakizkien hitz guztiak ekartzen ditu gogora;
gutxi gora behera, aditzak barne, hogeitazazpi hitz.
II. zatia
Eta gero pentsatzen du: Amaitu da negua,Ni trikua naiz, Bi sapelaitz gora dabiltza hegaletan;
Marraskilo, Zizare, Zomorro, Armiarma, Igel,
Zein putzu edo zulotan ezkutatzen zarete?
Hor dago erreka, Hau da nire erresuma, Goseak nago.
III. zatia
Eta berriro dio: Hau da nire erresuma, Goseak nago,Marraskilo, Zizare, Zomorro, Armiarma, Igel,
Zein putzu edo zulotan ezkutatzen zarete?
IV. zatia
Ordea bertan gelditzen da bera ere hosto lehor balitz,artean ez baita eguerdia baino, lege zahar batek
galerazi egiten baitizkio eguzkia, zerua eta sapelaitzak.
V. zatia
Baina gaua dator, joan dira sapelaitzak, eta trikuak,Marraskilo, Zizare, Zomorro, Armiarma, Igel,
Erreka utzi eta mendiaren pendizari ekiten dio,
bere arantzetan seguru nola egon baitzitekeen
gerlari bat bere eskutuaz, Espartan edo Corinton;
VI. zatia
Eta bapatean, zeharkatu egiten dubelardiaren eta kamio berriaren arteko muga,
Zure eta nire denboran sartzen da pauso bakar batez;
VII. zatia
Eta nola bere hiztegi unibertsala ez denazkeneko zazpi mila uneotan berritu,
ez ditu ezagutzen gure automobilaren argiak,
ez da ohartzen bere heriotzaren hurbiltasunaz ere.
Akordatzen naiz
Testua
- Georges Perecek Joe Brainard eta I remember zituen akorduan. Nik Joe Brainard eta I remember eta Georges Perec eta Je me souviens ditut akorduan.
- Bizkaiko kostaldean akordatzea esaten dutela
akordatzen naiz. Eta akordatzea, esnatzea dela.
- Urrun eta antzina, itsumutila izan nintzela,
akordatzen naiz. Itsuneskak eta itsumutilak ginela
auzoko neskamutilak.
Patxi, Osteko itsua, aittitteren anaia, aulkian eserita
egoten zena, solo ertzeraino eramaten genuen,
artoa zenbat hazi zen jakin nahi izaten zuelako.
- Etxean ez zegoen telebistarik. Domeka
arratsaldeetan Etxeberrira joaten ginela
akordatzen naiz telebisioa ikusteko
- Ezkutaketan jolasten ginela akordatzen naiz.
Bat, bi, hiru, lau… ezkutatzen, eman
beharko genuela.
- Horman landare berde polit bat hasi zela
akordatzen naiz.
Eta sustrai txiki haiek denborarekin etxea botako
zutela esan zuela baten batek.
- Bizikleta hiru gurpilekoa zela akordatzen naiz.
- Orduko egunak oraingoak baino askozaz luzeagoak gogoratzen ditut.
- Umeok aitametara, aita
ala ama izatera, edo
gerretara, hiltzailea
ala hildakoa izatera
jokatzen genuela
akordatzen naiz,
helduak izatera
beti. Helduak
izateko, gero ere asti
nahikoa izango
genuela jakin gabe.
- Ez dakit zoriontsu nintzen orduan, baina
ume desterratuaren moduan akordatzen naiz
ume denboraz.
- Ama josteko makinarekin aritzen zen lanean.
Makinari pedalez eragiten zion eta egiten zuen
soinuaz akordatzen naiz.
Singer deitzen zela uste dut.
- Martin Luther King hil zutela akordatzen naiz.
Ametsetan egin dut, ametsetan ari naiz, amets bat daukat
esaten zuena…
- Metroaren lehoiaz akordatzen naiz, lehen
imaginetan orroka agertzen zen. Gero ez zen
pelikulan gehiago azaltzen.
- Jaungoikoak mundua sei egunetan egin zuela
akordatzen naiz. Horixe esaten zigutela behintzat.
Eta ondo nabarmenak ziren gero gauzak presaka
eta ganorarik gabe egitearen ondorioak.
- Latina munduko hizkuntzarik logikoena dela
esaten zigutela akordatzen naiz. Eta zeharo
konplikatua eta aldrebesa iruditzen zitzaidala.
- Espartako, Kirk Douglasen aurpegiarekin
gogoratzen zait.
- Edward Spencer Dodgsonen gutunak
oroitzen ditut.
- Ruper Ordorika gogoratzen zait, gitarrarik gabe,
Clementine doiunarekin kantatzen: Ene maite, ene maite, ene maite…
- Kartzela barruan, errudunekin batera, inozenteak
ere bazeudela akordatzen naiz. Kanpoan bezala.
- Egun ederrak izan ziren eta, musika eta guzti
gogoratzen ditut, Vinicius de Moraes, Cesarea
Evora eta halakoena. Playing back egin daiteke
musikarekin, baina gainerako gauzekin ez eta,
orduan, musikak ez du ia ezertarako balio.
- Euskarari buruz izkribu haietan leitutakoez
akordatzen naiz: antzinakoa, gutxitua,
aglutinantea, espainola, debekatua, paleolitikoa,
irakurtezina, zehatza, polita, modernoa, baldarra,
politikoa, antiespainola, baztergarria, apolitikoa,
zaharra, xamurra, analitikoa, barregarria,
marjinala, irakurgarria, arriskutsua, gogaikarria…
- Roland Barthesena oroitzen dut. Zerbait
esaten denean, esandako hori egia dela
denboraldi labur baterako behintzat.
- Aldous Huxleyren nobelako mynah izeneko txoriak
gogoratzen ditut, islako jendeari abisatzen:
“Hemen, orain, erne!”.
- Akorduak ez dira zehatzak,
baina ahaztura ere ez da
hain-hain zehatza.
- Oroimena garela akordatzen naiz,
oroimena ala ia ezer ez.
Sinonimoak
Ina
Regarde et lis l’histoire d’Ina
Ina Burkina Fason bizi da, mendebaldeko Afrikan.
Ileak kizkur-kizkurrak ditu, larrua iluna. Bere erlijioa Islama da. Lurrezko korrale batean bizi da bere familiarekin.
Ni, aldiz, Ipar Euskal Herrian handitu naiz.
Gaztain koloreko ileak ditut eta nere larrua gorritzen zait iguzkitan, nere guraso eta anaiak bezala.
Eliza batean bataiatu naute eta adreiluzko etxe batean altxatu.
Nola erran dezaket Ina nere ama dela?
Estudioak bukatu eta,
Burkina-Fasoko herrixka batera joan naiz
erakunde humanitario batekin.
Joan aitzin,
Awa, Burkina-Fason sortu zen lagun batek pakete bat utzi dit bere ama maiteari emaiteko.
Dugu herrira heltzerakoan, Awaren paketea bere amari emaitea deliberatzen dut. Baina ez da hor. Mina, bere alabak bazkaltzera gomitatzen nau.
Afrikako janaria deskubritzen dut.
Awaren ahizpa eta anaiekin adixkidatzen naiz. Solasaldiak itzultzen dizkidate. Diula hizkuntzazko lehen urratsak egiten ditut. Kelen fla saba Kononin ba nyaka dan.
Aste baten buruan, beren ama itzultzen da. Korraleko biziaren bihotza dela asmatzen dut. Inork ez du erabiltzen bere egiazko izena. Ina hitzak erran nahi du «Ama».
Inarekin ezin dugu hitz egin laguntzarik gabe. Ez baitaki frantsesa, ez baitakit diula. Bere haurrek frantsesa ikasi dute eskolan. Ez direlarik hor, soa gelditzen zaigu. Inaren begietan atzematen dut sentimendu goxo eta maitekor bat. Baina makur handiak pairatu dituela antzematen dut. Elkar estimatzen dugu. Gogo nuke bere bizia gehiago ezagutzea eta bere hizkuntza ikasteko gogoa pizten zait.
Halere, memento bat atzematen dut egunero «nere familia» deitzen dudanarengana joateko.
Eri naizelarik, etortzen dira niri gogoa berotzera. Janaria eta beren irriñoa ekartzen dizkidate.
Diula hizkuntza gero eta hobeki menperatzen dut. Biztanleek laguntzen naute eta irri egiten dute nahasten naizenean. Orain, agurrak baino gehiago erraten ahal ditut. Anisogoma. N’baa here sira wa ? Here Somogodo ? Torosi tey. I kakene wa ? Here. Ala ka’an to nyongon ye. Ka sinikenea di Amina.
Afrikako garbitasun eta harremaneko arauak irakasten dizkit Inak. Ez dit deus eskatzen ordainez.
Gure arteko kidetasunaz harritzen direnean bere lagunak, ahalketua, erantzuten die bere seme zaharren laguna naizela. Baina aspalditik joanak dira estudioen egitera. Ulergaitza zaie.
Ni ere bere semea naizela iduri zait, bainan denentzat, gauzatu da Awaren ezkontza egunean. Zeremonia tradizionalean, andere esposak hiru egunez bere aurpegia gordetzen du buruzapi xuri batekin kanpora ateratzen delarik… Griot kastaren emakumeek animazioa egiten dute bertsoak, goresmenak eta genealogia kantatuz. Esposaren ganbaran atzeman nautelarik, harrituak izan dira. Galdegiten dute nor den ohidura zaharren legeak hautsi dituen atzerritarra.
Bere buruaz biziki segur, Inak erantzuten die bere seme adoptatua eta esposaren neba naizela. Irri karkaila ondotik, Griot emazteen nagusiak bozgoragailutik nire laudatzen hasi da kantuz. Hori entzutean, kanpoan direnak pozten dira eta eguneko kilimiska bilakatu da. Nere Afrikako anai-arreben deiturarekin deitu naute. Lorietan izan naiz.
Afrikako erran zahar batek dio: egur zati bat urmaelan* trenpan egonik, egundaino ezin da krokodilo bilakatu.
Badakit ez naizela afrikarra baina leku bat atzeman dut jendarte honetan.
Une approche au basque (III) du/dio
On continue à décodifier le basque
Alik Medi ikusten du
Ali voit Medi
Ali ve a MediMorroiak liburu bat irakurtzen du
Le valet lit un livre
El sirviente lee un libroHeriotzak “agur” erraten dio merkatari
La mort dit “au revoir” au marchand
La muerte le dice “adiós” al mercaderMikelek abesti eder bat abesten du
Mikel chante une belle chanson
Mikel canta una bonita canciónJonek istorio luze bat kontatzen dio Xabierri
Jon raconte une longue histoire à Xabier
Jon le cuenta una larga historia a XabierJonek musu bat ematen dio Mikeli
Jon fait une bise à Mikel
Jon le da un beso a MikelAmaiak Jon laguntzen du