Le paysan et les boeufs

Ecoutes et lis le conte deKoldo Amestoy et après fais les exercices.

Nekazari handi honek goiz batez bere behitegian ez zituen aurkitu bere etxeko idi ederrenak.

  • Non ziren ba?

Etxe inguruak dena ikertu, miatu, ikusi. Auzoko batek erran zion, ba, bezperan ikusi zituela bi gizon hortik ibiltzen. Lapurrak ote ziren hauek? Orduan gure laborariak igorri zuen bere mutila, morroia, ba, bi idiak hortxe nonbait harrapatzen ahal bazituen eta beharbada lapurrak ere bai.

Mutil hau ibili zen denetan, herrian, auzoetan, denetan eskatzen, ikusten, ikertzen. Inork ez zuen idirik ikusi, ez, eta lapurrik ere ez. Mutila etxerako bidean, hortxe, dudatan gelditu zen, baserrira itzuli ala ez, eta azkenean erabaki zuen bere sortetxera itzultzea, gaua han pasako zuela. Biharamunean gure laborariak ez zituen ikusi bere idiak etxean, ez, eta lapurrak ere ez, eta mutila ere ez, morroia ez baitzen etxera itzuli. Orduan etxeko neskatoa, neskamea igorri zuen.

  • Joan bila, bi idien bila”. Idiak eta lapurrak ahal bazuen eta mutila ere ekar zezala etxera.

Neskatoak baserri utzi orduko etxeko txakur txikiak segitu zuen, eta horrela biak ibili ziren eskuin eta ezker herrian eta inguruetan ikusten, ikertzen, eskertzen.

  • “Ez, ez, ez, lapurrik ez, eta idirik ez, eta morroirik ere ez”. Ez zutela inor, deus, ez zutela ikusi. Neska gaztea lotsatua ez zen itzuli hau ere ez baserritarraren etxera.

Biharamun goizean gure gizonak ez zuen aurkitu etxean ez idiak, ez lapurrak, ez morroia, ez neskatoa, ez eta bere etxeko txakur txiki ere ez. Orduan, bera abiatu zen. Eskuin eta ezker, herrian, inguruan, auzoetan, denetan, eskatzen, ikusten, eskatzerik, ez inor ez zuela ikusi ez idirik, ez lapurrik, ez mutil, ez neska, inor, deus, deus, ezer. Haserre itzultzen zen gure gizona bidez-bide, eta halako batean hantxe, bide erdian gelditu zen zeruari begira eta zeruari hasi zen oihuka:

– “Nik nire lana egin dut, ibili naiz ikertzen, ibili naiz denetan miatzen, eta betitik entzun dut esaten, ba goizak berea egiten badu, ba zeruak lagundu egiten duela. Nik egin dut egin behar nuena, eta zuk ez nauzu lagundu. Orduan zeruari hasi zaio oihuka, garrasika, birauka, sakreka, maldizioka. Eta zerua haserretu orduan eta kexu-kexuan zeruak hartu ditu zazpiak, zazpiak, zazpi izar bilakatu zituen. Zazpi izarrak begiratzen badituzu, hantxe ikusiko dituzu bi, bata bestearen ondoan, bi idiak, ondoan beste bi, bi lapurrak, bostgarren izar bat ere ikusiko duzu, hau da, mutila, morroia; seigarren izarra neskatoa, eta honen inguruan izar txikitxo bat bueltaka, biraka, hau, etxeko txakurra; eta zazpigarren izarra, jauna bera, nekazari handia. Hortxe daude geroztik kondenatuak elkarrekin bizitzera betirako, zeru zaharreko zazpi mila izar zur eta zintzoekin batera zazpi izarrak.

Remplis les trous

Cherches les synonymes de mots utilisés pour remplir les trous

Gramatique

Mundua zabala eta arrotza da

Lis et écoutes le poème de Joseba Sarrionandia et après fais les exercices. Amaitzeko baduzu bere bizitzari buruzko filmaren trailerra.

Maisuaren abotsa entzundakoan jakin-minez

gelditu nintzen:

«Mundua zabala eta arrotza da» zioen

liburu bat eskuetan zabalik.

Ate erdi irekitik ikusi nuen, Maisua, umeen

artean zutik diktatzen:

«Mundua zabala eta arrotza da» errepikatu zuen

eta umeak buruak makurtu eta

lapitzak paperaren kontra sakatuz hasi ziren

idazten: «M u n d u a…»

Maisuak silabak larriduraz iraun erazi zituen

gehitzeko «za-ba-la e-ta…»

gero abotsa ezpainetan zintzilik eutsi ondoren

bukatzeko «…arrotza da».

Libura berriz kontsultatu eta kaligrafiaren

garrantzia azpimarratuz bezala

errepikatu zuen «Mun-du-a za-ba-la…» eta

hizkiak luzeagotuz «e-ta a-rro-tza da».

Orduan pausa laburra egin zuen eta gero errime

berriro: «Mundua zabala eta…»

eta umeteriak, begiak paper lohietatik altzatuz,

oihuka esan zuen: «…arrotza da!».

Jeux de mots

Réponds aux questions

Synonymes

Cherches le synonyme de chaque mot

« Ez nago » Karmele Jaio

Lis le texte de Karmele Jaio et réponds aux questions

Mezu elektronikoa bidali eta berehala etorri zait bueltan, “azaroaren 10era arte ez nago” leloarekin. …..1….. ez dago. Honek, behintzat, aitortu du, pentsatu dut. Izan ere, azken aldian jaso ditudan erantzun askotan bidaltzaileak burua beste nonbait duela sentitu dut, nerabeak familiako bazkarietan erakusten duten …..2….. gertu: izeko edo aitonaren galderei erantzuten diete, bai, baina begiradak mahai azpian duten mugikorraren pantailan itsatsita dituzte. Azken aldian, halako erantzun asko jaso ditut, nik bidalitako mezua zeharka irakurri dutela egiaztatzen …..3……

Gure gizartean …..4….. jende gehiago omen dago fisikoki dagoen lekutik urrun, beste lekuren batean, gogoa beste inon: egunero ikusten dugu norbait mugikorrari esker bulegoko lana egiten trenean doan bitartean, edo …..5….. dagoenean Interneten bidez oporretako bidaia prestatzen, edo lagun batekin hitz egin bitartean hatsappak etengabe erantzuten, edo Facebookeko horma behin eta berriz errebisatzen lagunekin pintxo-potean ibili bitartean.

Egon …..6….. lekutik urrun egotea ohiko bihurtu da, antza, baina txarrena da jarrera kutsakorra dela, …..7….. , eta egunkariak irakurri besterik ez dago horretaz konturatzeko: herritarren zerbitzura egotearen ardura politikotik urrun ibili dira urtetan politikari asko, euren buruaren probetxuaren ideiatik oso gertu; eta herritarren …..8….. sustatu eta bermatzeko duten obligaziotik urrun egon direnak ere badaude, azken aldian, oso presente. Bizikidetza sustatu ordez, gizarteko zenbait talde estigmatizatu dituzte, etiketak jarrita, jendea banatuta, beste arraza edo jatorri bateko …..9….. mesfidantza sortarazita. Euren betebeharretik hain urrun, euren betebeharren kontrako erabakiak hartuz.

Berriz begiratu diot bueltan etorri zaidan mezu elektronikoari. “Ez nago” …..10….. didan hartzaileak burua dagoen lekuan bertan izatea sinistu nahi dut. Ea dagoen lekuan egoteko gaitasun hori berarekin ekartzen duen bueltan. Eta ea hori ere kutsakorra bihurtzen den.

Karmele Jaio

Choisis le mot adéquat

Jokatu eta jolastu

Lis et écoutes le programme de radio et après répondes aux questions
  • Transkripzioa

    KAZETARIA. Azken egunotan kirol-lorpenen arrastoan ibili garen horretan, eta maiz entzuten dugun gauza bati buruz galdetu nahi dizugu. Kirol batzuen ahotan entzun dugu jolastu hitza jokaturen ordez. Ibon, azalduiguzu ‘jolastu’ eta ‘jokatu’ zertan bereizten diren.
    IBON SARASOLA. Jolastu eta jolastu eta ‘jokatu’ bi hitz erabat diferenteak dira, ez dute zerikusirik batak bestearekin. Jolastu lotuta dago beti denbora-pasaren kontzeptuarekin. Jolasean ibiltzen zara denbora-pasa, batez ere. Jokatu askoz ere gauza serioagoa da. Jokatu, edo diru bat jokatzen duzu edo final bat edo partidu bat, edo partida bat…
    KAZETARIA. Lehia bat dago, zerbait dago jokoan.
    IBON SARASOLA. Konpetizioa, norgehiagoka dago tartean, ez dute zer ikusirik. Zein da problema? Ba, betikoa esango nuke: biek erdal itzulpen berbera dutela, jugar. Orduan, jende askorentzat –jende normal, urbanoarentzat–, inkontzienteki, bi hitzek erdal itzulpen bera badute, sinonimoak dira, sinonimoak dira. Beraz, jolastu eta jokatu sinonimoak dira, biak jugar direnez gero. Eta horiek berak, inkontzienteki hori egiten dutenak, inkontzienteki ere jotzen dute garbizaleenera edo. Klaro, jokatu=jugar, hori erdara da eta jolastu, berriz, … Jolastu, berez, bestea bezain erdarazkoa dena, solas-etik baitator. Hori, berriz, euskarazkoa da, tabula rasa… Eta, klaro, hori hizkuntzari ez zaio komeni, ze, klaro, hor aberastasun bat nabaria galtzen dugu.
    KAZETARIA. Nola, ba!, nola komeniko zaio ba! Jende askori mina egiten dio belarrian hori entzuten duenean.
    IBON SARASOLA. Noski, noski.
    KAZETARIA. Ze, seguru aski, euskal tradizioa ondo asentatutako herrietatik datozen kirolariei ez zaie horrelakorik entzuten.
    IBON SARASOLA. Ez. Ezta esatariei ere: ez telebistako, ez irratiko esatariei ere ez. Gertatzen dena da hori: parte zaharra esan beharrean alde zaharra esaten dutenak, kozinatu esan beharrean “sukaldatu”. Ze, klaro, garbiagoak dira, hori da problema, ezta? Eta beti horretan gaude: “Jokatu, puf”
    KAZETARIA. Partidu bat, hortaz,jokatu egiten da.
    IBON SARASOLA. Eta ezin da jolastu. Bueno, entrenamendu batean igual bai, baina bestela ez. Eta dirua…. Nik entzun det ‘loteria jolastu’, nire familia inguruan eta orduan ja gelditu nintzen…
    KAZETARIA. Ai, Ibon, hor, orduan, lan asko zerorrek etxetik hasita daukazu egiteko.
    IBON SARASOLA. “Aurten loterian jolastu dugu”… Ez dute zer ikusirik eta horri bai eutsi beharko geniokeela. Beste kontu bat da lortzen dugun ala ez, ze gauza horiek bere autonomia hartzen dute eta ez dago kontrolatzerik, e?
    KAZETARIA. ‘Jolastuko gara’ edo ‘jolastuko dugu’, aditzaren inguruan ere…
    IBON SARASOLA. Biak daude. Niretzat jolastu hitz berria da eta testuetan ere bai, XX. mendekoa da. Nik beti jolasean ibili esan izan dut eta beti esango dut, ze, klaro, jolastu ikastolako kontua iruditzen zait, nolabait esan, ez dakit… Ni beti jolasean ibili naiz, eta hori, jolasean ibiliren alde egitea ere ez legoke gaizki.
    KAZETARIA. Ez legoke gaizki, ez. Ez jolastuko dugu, jolastuko gara, horiek alde batera utzi eta jolasean egin.
    IBON SARASOLA. Jolasean ibili gara edo jolasean egin dugu. Nik ibili, e, txikitatik.

A l’écrit

A l’orale

Neurri bereziak jendeak gehiago irakur dezan

Lis et écoutes ce programme de radio et après réponds aux questions

  • Transkripzioa

    ESATARIA.- Nazioartean herrialde arabiarretan alfabetatu gabeko jende asko dago eta oso gutxi irakurtzen dute irakurtzen dakitenek. Emirerri arabiarretan egoerari aurre egitea erabaki dute eta neurri bitxiak hartu dituzte, besteak beste, lanlekuetan irakurketa indartzea. Juanjo Sanmigelek kontatuko digu.

    1. SANMIGEL.-  Arabiako Emirerri Batuetan neurri bereziak hartu dituzte jendeak gehiago irakur dezan. Agintariek aitortu dute bai pertsona helduek eta zer esanik ez gazteek oso gutxi irakurtzen dutela, nahiago dutela telefonoa, jokoak eta bideoak. Egoera horri aurre egiteko, aurten inbertsio handiak egin dituzte. Estatua osatzen duten zazpi emirerrietako batean, Dubain, 265 milioi euro erabili dituzte liburutegi publikoa egiteko. Milioi t’erdi liburu izango ditu, bi milioi liburu elektroniko eta milioi bat audio-liburu. Ondorioz, herrialde arabiarretako irakurketa-gune handiena izango da datorren urtean liburutegia irekitzen dutenean. Horrezaz aparte beste erabaki batzuk ere hartu dituzte:  haurrei jaioberritan arabieraz eta ingelesez liburuak oparitzea. Helduei, aldiz, liburuak arabieraz eta ingelesez atzerritarrei. Baina neurri harrigarriena lantokietan irakurketa indartzeko plana da. Enpresei eta enpresariei ahalegin berezia eskatu zaie langileek lanorduetan ahalik eta gehien irakur dezaten. Ez nobelak, euren lanarekiko zerikusia duten liburuak eta idatziak baizik. Herrialde arabiarretan, 2000. urtera arte ahalegin handia egin zuten alfabetatu gabeen kopurua murrizteko baina azken hamarkadan atzerapauso nabarmenak eman dituzte gerra eta gatazken ondorioz. Herrialde batzuk eta besteen artean alde handia badago ere, emirerri hauetan gehiengoa alfabetatua da. Arabiarren erdia alfabetatu gabe edo gaizki alfabetatua dagoela esan genezake.

Andrea menpeko

Lis le texte de Markos Zapiainen et réponds aux questions

Hedabideetako zalaparta gorabehera, gaur egun tratu txar gutxiago dago emakumearen aurka. Lehen ez zen ageri. Sumatu ere ez zen egiten. Egiturazkoa zen.

Esaterako, Donostia, 1950. Egunero, etxeko jauna etxera orduko emazteak eltzea prest behar zuen. Senarrak txirrina jo eta badoaz eskaileran behera, gizona aurretik, emaztea eltzea daramala. Gizonaren txokora heldu, gizonak eltzea hartu eta barrura. Emakumea ezin sartu eta buelta etxera.

Zorionez, oinperatze hori gainditzen ari gara. Baina orain andre etorkinengandik xurgatzen dugu menpekotasunaren odol frexkoa.

Dibortzioak bideratzen lanean dabilen abokatu batek datu bitxi baten berri eman dit: berak ezagutu dituen mutil islamdarrak eta neska euskaldunak osatutako bikote guzti-guztiak bereizi dira; aldiz, mutil euskaldunak eta neska mairuak osatutako bakar bat ere ez da bereizi. Seinale islamdar kulturan emakumearen morrontza latzagoa dela.

Markos Zapiain

« Mintzatuko gara » Angel Lertxundi

Lis ce texte d Anjel Lertxundiren et réponds aux questions.

Mintzatuko gara» esan, eta alde egin du. Ni, ez dakit zergatik eta nola, lagunak esandako bi hitzen hausnarrean hasi naiz. Mintzatuko omen gara. Zergatik ez ditugu argitu beharrekoak orain eta hemen argitu, zergatik atzeratu dugu hitz egiteko aukera? Beharbada konplimenduzko hitz soilak ziren lagunarenak; agur, hi! esan balit bezalako balioa zutenak. Seguru asko horixe da, alferrik ari naiz burua nekatzen. Baina lagunak arazo larriren bat izan dezake, adieraztea asko kostatzen zaion buruhausteren bat, eta ausardia bildu zain dago nigana etorri eta laguntza eskatzeko. Denborari denbora, beraz.

Lagunak, ordea, psikologia sendoa du, ez da depresiotara emana. Orduan?

Ez nau neure onenean ikusi, iruditu zaio arazoren bat dudala! Baina, oharturik denbora behar dudala barruko harra askatzeko, beste baterako utzi du mintzatzeko aukera…

Zer ikusi ote dit, zein ote da nire barruko harra?

OHARRAK (Post scriptum) Egongo gara…Mintzatuko gara…Izanga dugu elkarren berri…Eta gurera oraindik iritsi ez den (edo nik ezagutzen ez dudan) gaztelaniazko « nos llamamos » itsusi amorratu hori…

La maison et ses habitants

Regardes les photos et devines comment dire en basque

elurrezko panpin

baserritar, nekazari, laborari

zakur, xakur, txakur

zaldi

zerri, txerri

etxe, etxalde, baserri

asto

behi

ardi

ahuntz

oilo

oilar

katu

untxi, lapin

etxetxori, txolarre